جهاد دانشگاهی- دانشگاه علم و فرهنگ پژوهش های فیزیولوژی و مدیریت در ورزش 1735.5354 مقالات آماده انتشار 2026 02 20 Designing a Model of Factors Affecting Crisis Management in Mountaineering Accidents طراحی مدل عوامل موثر بر مدیریت بحران در حوادث کوهنوردی 214537 10.22034/spmi.2025.494685.2693 FA پروین رضایی دانشجوی دکتری، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران حسین پیمانی زاد دانشیار، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران 0000-0002-6317-8522 محمدرضا اسماعیل زاده قندهاری استادیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران 0000-0002-1575-7466 Journal Article 2025 01 13 The purpose of this study was to design a model of factors affecting crisis management in mountaineering accidents. This study is applied in terms of its purpose and qualitative in terms of the type of data used. It was conducted using a grounded theory methodology based on the Strauss and Corbin approach. The target population for this research included experts in the field of mountaineering and crisis management, who were selected using the snowball sampling method (chain reference). The qualitative data collection tool used in this study was semi-structured interviews, which continued with 15 participants until theoretical saturation was reached. Open coding, axial coding, and selective coding were applied for data analysis. The results revealed that the causal conditions included: expert human resources, specialized equipment, and financial resources. Contextual conditions include: incident level, management status, and access. Intervening conditions included: climatic conditions, principles and duties of management, transparency of rules and regulations, and integrity of management. These conditions formed the central phenomenon of "effective crisis management in mountaineering incidents." Based on the obtained results, the strategies included: empowerment, culture building, and planning. The consequences included: improving management, informing the public, and drafting laws and protective regulations.<br><br><br><br>Given that Iran has diverse climatic conditions and mountainous regions across the country, including the north, west, southwest, center, east, and southeast, a comprehensive set of factors must be considered for effective crisis management of mountaineering accidents. Paying attention to the factors identified in this research can play a crucial role in preventing and optimally managing mountaineering accidents, which often result in fatalities. هدف از مطالعه حاضر طراحی مدل عوامل موثر بر مدیریت بحران در رویدادهای کوهنوردی بود. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع داده‌های مورد استفاده کیفی است که با روش شناسی نظریه داده بنیاد رویکرد استراوس و کوربین انجام شد. جامعه هدف در این پژوهش شامل کلیه‌ی افراد متخصص و خبره در زمینۀ ورزش کوهنوردی بودند که به روش گلوله برفی(ارجاع زنجیره‌ای) انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده-های کیفی در این مطالعه مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود و مصاحبه‌ها با 15 نفر تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کد گذاری انتخابی استفاده شد. نتایج نشان داد شرایط علی شامل؛ نیروی انسانی متخصص، تجهیزات تخصصی، منابع مالی. شرایط زمینه‌ای شامل؛ سطح حادثه، وضعیت مدیریتی، دسترسی. شرایط مداخله‌گر شامل؛ وضعیت اقلیمی، اصول و وظایف مدیریت، شفافیت قوانین و مقررات و یکپارچگی مدیریت بودند. این شرایط شکل دهندۀ پدیده محوری "مدیریت بحران اثربخش در حوادث کوهنوردی" بودند. بر اساس نتایج به دست آمده راهبردها شامل؛راهبردها: توانمندسازی، فرهنگ سازی و برنامه ریزی و پیامدها نیز شامل؛بهبود مدیریت، اطلاع رسانی، تدوین قوانین و مقررات حمایتی بودند. از آنجاکه ایران دارای وضعیت‌های متفاوت اقلیمی است و سرزمین-های کوهستانی ایران دربردارنده مناطق بسیاری در کشور شامل شمال، غرب، جنوب غرب، مرکز، شرق و جنوب شرق است جهت مدیریت بحران اثربخش در حوادث کوهنوردی بایستی مجموعه‌ای از عوامل را در نظر گرفت که توجه به عوامل شناسایی شده در این پژوهش می‌تواند در پیشگیری و مدیریت بهینه بحران-های حوادث کوهنوردی که در بسیاری از موارد فاجعه مرگ یک انسان را به همراه دارد نقش مهمی داشته باشد.