جهاد دانشگاهی- دانشگاه علم و فرهنگ پژوهش های فیزیولوژی و مدیریت در ورزش 1735.5354 18 1 2026 05 22 Analysis of Factors Influencing the Implementation of Systems Thinking with a Focus on Enhancing the Effectiveness of Educational and Sports Organizations: A Case Study of the Physical Education and Health Department of the Ministry of Education تحلیل عوامل مؤثر بر پیاده‌سازی تفکر سیستمی با رویکرد ارتقای اثربخشی سازمان‌های آموزشی- ورزشی (مطالعه‌ی موردی: معاونت تربیت‌بدنی و سلامت وزارت آموزش‌وپرورش) 234399 10.22034/spmi.2025.536669.2771 FA الهام لطف آبادی گروه تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران مهدی اصفهانی گروه مدیریت ورزشی، دانشکده‌ی علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه بین‌المللی امام رضاع، مشهد، ایران 0000-0002-4808-1191 ساناز سروری گروه تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران 0000-0002-1927-2263 محمد رافتی گروه مدیریت دولتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران 0000-0003-3642-2961 Journal Article 2025 07 23 The study aimed to analyze the factors influencing the implementation of systems thinking in the Physical Education and Health Department of the Ministry of Education, with a focus on enhancing the effectiveness of educational and sports organizations. This applied research was conducted using an exploratory mixed-methods approach (qualitative-quantitative). The qualitative phase included experts in the fields of physical education and health within the Ministry of Education, as well as university professors, selected through purposive sampling. The quantitative phase involved all specialists working in the Physical Education and Health Departments across the country (236 individuals), and given the limited population, a census approach was applied. In the qualitative phase, semi-structured in-depth interviews were used, while in the quantitative phase, a researcher-developed systems thinking questionnaire and an organizational effectiveness questionnaire were employed to collect data. Data analysis was conducted using thematic analysis for the qualitative phase, and Kolmogorov-Smirnov test, Friedman test, and partial least squares (PLS) method for the quantitative phase. The qualitative findings indicated that the identified factors influencing systems thinking comprise four overarching categories: individual-personal factors, organizational factors, contextual (environmental) factors, and extra-organizational factors. Moreover, the prioritization of these factors revealed that organizational factors ranked first, individual-personal factors second, extra-organizational factors third, and contextual factors fourth. The path coefficient between systems thinking and organizational effectiveness was 0.657, with a t-value of 14.456, indicating a significant and direct relationship. Based on the findings, strengthening systems thinking among specialists and managers in the physical education and health sector can improve organizational effectiveness within the Ministry of Education. Therefore, it is recommended that policymakers and managers in this field focus on enhancing organizational structures, fostering a culture of collaboration and organizational learning, and providing training programs grounded in a systems thinking approach to promote efficiency and cross-functional coordination. پژوهش حاضر، با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر پیاده‌سازی تفکر سیستمی در معاونت تربیت‌بدنی و سلامت وزارت آموزش‌وپرورش با رویکرد ارتقای اثربخشی سازمان‌های آموزشی- ورزشی انجام شد. این پژوهش کاربردی، با رویکرد آمیخته‌ی اکتشافی (کیفی-کمی)، انجام شد. جامعه‌ی آماری بخش کیفی شامل متخصصان حوزه‌ی تربیت‌بدنی و سلامت آموزش‌وپرورش و اساتید دانشگاه‌ها بود که بدین منظور، از روش نمونه‌گیری هدفمند، استفاده شد. جامعه‌ی آماری بخش کمی شامل تمام کارشناسان حوزه‌ی تربیت‌بدنی و سلامت شاغل در ادارات کل آموزش‌وپرورش سراسر کشور (۲۳۶ نفر) بود که با توجه به محدود بودن جامعه، نمونه‌گیری به‌صورت تمام‌شمار انجام شد. آ در بخش کیفی، از مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمی از پرسشنامه‌ی محقق ساخته‌ی تفکر سیستمی و پرسشنامه‌ی اثربخشی سازمانی برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شد. در بخش کیفی، از روش تحلیل مضمون و در بخش کمی، از آزمون‌های کلموگروف- اسمیرنوف، آزمون فریدمن و حداقل مربعات جزئی، برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها استفاده شد. نتایج بخش کیفی، نشان داد که عوامل شناسایی‌شده‌ی تفکر سیستمی شامل چهار مضمون عوامل فردی- شخصیتی، عوامل سازمانی، عوامل زمینه‌ای و عوامل فراسازمانی می‌باشند. همچنین، اولویت‌بندی این عوامل نشان داد که عوامل سازمانی در اولویت اول، عوامل فردی- شخصیتی در اولویت دوم، عوامل فراسازمانی در اولویت سوم و عوامل زمینه‌ای در اولویت چهارم قرار داشتند. ضریب مسیر بین تفکر سیستمی و اثربخشی سازمانی برابر با 657/0 و مقدار آماره‌ی تی برابر با 456/14 بود که وجود رابطه‌ی معنادار و مستقیم را نشان داد. براساس نتایج پژوهش، تقویت تفکر سیستمی در میان کارشناسان و مدیران حوزه‌ی تربیت‌بدنی و سلامت، می‌تواند به بهبود اثربخشی سازمانی در آموزش‌وپرورش منجر شود. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران و مدیران این حوزه با تمرکز بر بهبود ساختارهای سازمانی، تقویت فرهنگ همکاری و یادگیری سازمانی، و برگزاری دوره‌های آموزشی مبتنی بر رویکرد سیستمی، زمینه‌ی ارتقای کارآمدی و هماهنگی بین‌بخشی را فراهم آورند. دارد .